მთავარი > პროტესტანტიზმი, მთავარი გვედის ფოტო > პროტესტანტიზმი

პროტესტანტიზმი


1-03-2015, 00:01

პროტესტანტიზმი

 

   რომაული კათოლიციზმის სულიერმა და ზნეობრივმა დეგრადაციამ სამართლიანი პროტესტი გამოიწვია მრავალ ადამიანში. პაპიზმისაგან განსხვავებით რეფორმატორებმა (ლუთერი, კალვინი და სხვა) აბსოლ-უტურად საპირისპირო გეზი აიღეს და სხვა უკიდურესობაში გადა-ვარდნენ. მართლმადიდებელ ეკლესიაში დაბრუნების ნაცვლად ამ ადამიანებმა კიდევ ერთი რელიგია შექმნეს პროტესტანტიზმის სახით. რეფორმატორებმა საეკლესიო ხელისუფლება საერო მონარქებისა და მმართველობის ხელში ჩააგდეს და საეკლესიო საქმეები სახელმწიფოს დაუქვემდებარეს. ქვეყნის მეთაურს უფლება ეძლეოდა თავისი ქვეშე-ვრდომის რელიგიური მიმართულება აერჩია. მას ჰქონდა სარწმუ-ნოებრივ საკითხებში ჩარევისა და მისი სახეცვლილების ნება. წინა-სწარ გასაგები იყო, სად მიიყვანდა მათ ასეთი დამოკიდებულება. პროტესტანტიზმი თავის მხრივ უამრავ განშტოებებად დაიყო და კიდევ უფრო დიდი ნაბიჯები გადადგა რეფორმაციისაკენ. „მე ნათ-ლად ვხედავ, - ამბობდა რეფორმაციის ერთ-ერთი ლიდერი, - სად მიგვიყვანს საეკლესიო წეს-განგებისა და იერარქიის უგულებელყოფა, გაცილებით უფრო დიდ და გაუსაძლის ტირანიამდე, ვიდრე ოდესმე ყოფილა".

   მოლოდინი გამართლდა. თუ პაპიზმში მხოლოდ რომის პაპს მიენიჭა უცოდველობის ქარიზმა, პროტესტანტიზმში ფაქტობრივად ყოველ ადამიანს მიეცა წმიდა წერილისა და დოგმატების თვითნებური გან-მარტებისა და აღქმის უფლება. აქ, შეიძლება ითქვას, ყველა „პაპია", ყველა უცდომელია. შედეგად გაჩნდა უამრავი აღმსარებლობა და სე-ქტა. ყოველივე ამის შეჩერება, მტრული ბანაკების შერიგება, სულიერი სფეროს მართვა, ხელმძღვანელობა: საერო ხელისუფალმა ვერ მოახე-რხა.  

   პროტესტანტიზმმა ნელ-ნელა უკუაგდო აზრი ღმერთის, ჭეშმარიტი სწავლების შესახებ და ბუნებრივი ადამიანი აღმოაჩინა. მან კი თავისი გონების, ინტელექტის განდიდებით ღმერთის ადგილი დაიკავა. ად-ამიანის გონებრივ მონაცემებს პროტესტანტიზმმა გაცილებით მეტი მნიშვნელობა მიანიჭა, ვიდრე რწმენასა და წმიდა გადმოცემას.

   ადამიანის გონების „გაღმერთებამ" მისი ყოვლისშემძლეობის რწმენ-ამ, რეფორმაციის შედეგად რელიგიის კრიტიკამდე მიიყვანა პროტეს-ტანტიზმი. სწორედ ამ მოვლენამ დაუდო დასაბამი XIX საუკუნის ისეთ საშინელ იდეოლოგიებს, როგორიცაა დარვინიზმი, მარქსიზმი, ჰუმანიზმი და ა.შ. მათ შესახებ შემდეგ თავში ვისაუბრებთ.

   პროტესტანტებმა ფაქტობრივად ღმერთი ადამიანით ჩაანაცვლეს. ამ პროცესების საფუძვლიან ანალიზს მღვდელმონაზონ სერაფიმე როუ-ზის ნაშრომში ვეცნობით: „ახლა პროტესტანტები რელიგიას, უპირვე-ლეს ყოვლისა, სოციალურ პროდუქტად, ცხოვრების წესად მიიჩნე-ვენ... ისინი ამბობენ: „ჩვენ აღარ ვამტკიცებთ ღმერთის არსებობას და ვმსჯელობთ ადამიანის განვითარებისათვის ღმერთის მნიშვნელობის შესახებ, ჩვენ აღარ ვსაუბრობთ მომავალი ცხოვრების შესახებ, არამედ ვიკვლევთ, თუ როგორი შედეგი აქვს უკვდავების რწმენას ადამიანის ქცევაზე".1 

   ვხედავთ, რომ რეფორმატორულ წიაღში რელიგია, ღვთის რწმენა აღ-არ არის მსჯელობის საგანი. XIX საუკუნის გამოჩენილი მოაზროვნე და ფილოსოფოსი რენე გენონი ამბობს: „პროტესტანტიზმი თავშივე ალო-გიკურია: ის მიილტვის რელიგიის „გაადამიანურებისაკენ", ამავე დროს (მართალია მხოლოდ თეორიულად), უშვებს რაღაც „ზეადამი-ანურსაც". ღვთაებრივი გამოცახდების ადამიანურ განმარტებას რომ შეუდგა, პროტესტანტიზმმა უარყო იგი... შემდეგ, ყველაფრისადმი უარყოფის სულით გამსჭვალულმა, შვა დამღუპველი კრიტიკანობა, რომელიც ე.წ. რელიგიის ისტორიკოსების ხელში მძლავრი საშუალება გახდა საერთოდ რელიგიის წინააღმდეგ. ისინი მხოლოდ სიტყვიერად ანიჭებენ წმიდა წერილს მთავარ როლს და არ აღიარებენ არანაირ სხვა ავტორიტეტს; სინამდვილეში რელიგიის ისტორიკოსები უარყოფენ თვით წმიდა წერილს და იმ სწავლებას, რომლის მიმდევრადაც წარ-მოაჩენენ საკუთარ თავს".2

   პროტესტანტები ეძებენ არგუმენტირებულ მტკიცებულებას და არა რწმენას, რომელიც მეცნიერებასთან კავშირში ესახებათ. ბიბლიის კრიტიკის ამგვარი მიმართულების გამო თავად პროტესტანტი თეო-ლოგები ძლიერმა პანიკამ მოიცვა. პასტორი ი.შლეირმახერი თავის მოწაფეს ლიუკეს წერდა: „თუ დავაკვირდებით თანამედროვე ბუნე-ბათმცოდნეობის განვითარებას, რამდენად მოიცვა მან თავისი „მეც-ნიერული" მიდგომით ჩვენი სარწმუნოება, საშიში წინათგრძნობა მე-უფლება ქრისტიანობის ხვედრის შესახებ, ვფიქრობ მრავალ შეხედუ-ლებაზე, რომელსაც ქრისტიანობის განუყოფელ ნაწილად მივიჩნევ-დით, უარის თქმა მოგვიწევს... ჩვენი სახარებისეული სასწაულები, არაფერს ვამბობ ძველი აღთქმის სასწაულებზე, ადრე თუ გვიან დაე-ცემა „მეცნიერული გამონათქვამებით". რა მოხდება მაშინ?.."3

   ამრიგად, პროტესტანტიზმი ადამიანის გონებრივი ინტელექტის გა-ღმერთებით, რელიგიის გამეცნიერებით, წმიდა წერილის გადმოცე-მისა და ეკლესიის არსის, ღვთაებრივი იერარქიის უგულებელყოფით შეგნებულად თუ შეუგნებლად, ქრისტეში ქმნილ ბუნებას აღიარებს. მართლაც: თუ ეკლესიის წყობას ღვთაებრივი იერარქია არ გააჩნია, ბუნებრივად ქრისტეს ღვთაებრივი ბუნების დაკნინება ხდება, ვინა-იდან უბრალო ადამიანს არ შეუძლია ღვთაებრივის შექმნა. პროტეს-ტანტული ლოგიკის თანახმად, ეკლესიის იერარქია ადამიანური დად-გენილებაა, ამდენად მისი შეცვლაც და უარყოფაც იოლად შეიძლება.

  ამგვარი მსოფლმხედველობის დამკვიდრებით პროტესტანტიზმმა, ერთი მხრივ, ათეიზმს და სხვა უღმერთო იდეოლოგიებს, მეორე მხრივ, სექნატნობას მისცა ფართო გასაქანი.

 

 

 


1ს.როუზი „წიგნი შესაქმისა"   2008 წ. გვ. 886.

2С.Роуз.  „Не от мира сего" გვ. 64.

3„Плоды экуменичесного древа" Т 32.  გვ. 67.

 

 

 

 

Xareba.net - ის რედაქცია


უკან დაბრუნება